Yasama ve Yürütmede Kadın Temsili: AB, İsveç ve Türkiye Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz

Çalışmada, kadınların siyasal temsili, yasama ve yürütme erkleri bağlamında ele alınmıştır. Çalışmanın alanının sınırlandırılması için yargı erkinde, yerel yönetimlerde veya üst düzey kamu yöneticiliğinde kadınların temsiline ilişkin hususlar çalışmaya dâhil edilmemiştir. Çalışmada, “kadınların adil siyasal temsili” şeklindeki kullanımlar çalışmanın kapsamında “kadınların yasama ve yürütme erklerinde adil siyasal temsili” olarak anlaşılması gerekmektedir. Hukuk çalışmaları alanında hâkim yöntem olan nitel araştırma yöntemlerinden hermeneutik ve tarihsel yorum yöntemi, karşılaştırmalı analiz ve karşılaştırmalı hukuk yöntemi kullanılmıştır. Aynı zamanda anayasa dogmatiği ve kuramı bir araya getirilerek kadınların yasama ve yürütme erklerinde temsili konusu anayasa hukuku bakış açısıyla ele alınmıştır. Karşılaştırmalı hukuk yöntemi ulusal hukuku en iyi biçimde ele almayı sağlamaya elverişlidir4 ve araştırmacıda bir perspektif genişlemesi sağlamaktadır.5 Karşılaştırmalı hukuk yöntemi uygulanırken “farklı olanın” anlaşılmasına yönelirken incelenen ülkenin tarihinin konu açısından anayasa kültürünün izleri sürülmesi gerekmektedir. Bu yüzden araştırma yapan hukukçunun en önemli yardımcısı hukuk tarihi ve hukuki antropoloji olarak görünmektedir.6 Bu çalışmada, karşılaştırmalı hukuk yöntemindeki esaslar dikkate alınarak Avrupa Birliği, İsveç ve Türkiye’nin hukuk sistemlerindeki farklılıklar hesaba katılmıştır. Tarihsel gelişim süreçleri, oluşturulan kurumsal mekanizmaları, stratejileri ve normları dikkate alındığında, bu çalışmada İsveç ve Avrupa Birliği örneklerinin seçilmesinin temel nedeni, kadınların siyasal temsiline ilişkin farklı düzeylerde kurumsallaşmış modeller sunmalarıdır. İsveç, istikrarlı bir şekilde toplumsal cinsiyet eşitliğini siyasal temsil alanında uygulamaya geçirmiş ve bu konuda uzun yıllardır sürdürülebilir politikalar üretmiş ve uygulamış bir ülke olarak örnek teşkil etmektedir. Avrupa Birliği ise, toplumsal cinsiyet eşitliğinin bir birlik politikası olarak ele almış, ancak bu eşitliği sağlama sürecinde hâlen gelişmekte olan bir yapı sergilemektedir. Bu iki örnek, kadınların siyasal temsiline ilişkin farklı yaklaşımları karşılaştırmalı hukuk yöntemiyle analiz etmek açısından hem kurumsal hem de pratik düzeyde zengin bir karşılaştırma imkânı sunmaktadır.