Yeraltı Rusyası'nda Yirmi Yıl: Sıradan Bir Bolşeviğin Anıları

Tarih sınıfsız topluma doğru ilerleyen, temeli maddi üretim ilişkilerine ve sınıf savaşımlarına dayanan bir süreçtir. Tarih yazınının önemli ögelerinden otobiyografiler ise tarafsızlık iddiası taşımadan -ki tarafsız olunmayacağını diyalektik tarihsel materyalizm bize göstermiştir- içinden geçilen dönemi öznel tanıklıklar ve deneyimlerle anlamamızı, gözümüzün önüne getirmemizi sağlayan en önemli kaynaklardan biridir. Çeçilya Bobrovskaya’nın 1894’ten 1917 Sosyalist Ekim Devrimi’ne değin biriktirdiği anıları, hem devrim yıllarının zorlu mücadele koşullarından hem çürümüş düzeni altüst eden devrimci çalışmanın yarattığı coşkudan izler sunuyor. Kâh yenik düşülen kâh muzaffer olunan muharebelerle dolu bu uzun soluklu savaş notlarından anlıyoruz ki insan, içine doğduğu tarihsel koşulları etkin biçimde değiştirip dönüştüren öznedir. “İnsan kendi tarihini kendisi yapar ancak istediği gibi değil; kendi seçtiği koşullarda yapmaz, zaten mevcut olan, geçmişten aktarılan koşullarda yapar.” Bu eser, hayatlarının yok olup gitmesine izin vermeyerek iradesini eline alan, gözünü iktidara diken ve sonunda da onu alan büyük insanların küçük bir hikâyesi. Kitabı okuyanlar, özellikle de insanlık tarihinin yapıcılığına soyunanlar, hürriyet kavgasının bu hikâyelerin örgütlü toplamından başka bir şey olmadığını hissedecek ve daha büyük azimle yolculuklarını sürdüreceklerdir. Bay L’nin deyişiyle: “İnsan yarınları kazanmak için dün ile hesaplaşır, bugün ile boğazlaşır.” Yarınları kurmanın bir kaldıracı olması dileğiyle.