Ali Şir Nevayi’nin Bedii Tefekkürü

Prof. Dr. Nefes Şadmanov, Namazoğlu. 1961 yılında Özbekistan’da doğdu. Karşı Devlet Üniversitesi Edebiyat Bilimi Bölümü Başkanı. Özbekistan Yazarlar Birliği üyesi. 1997 yılında Abdurrahman Câmi’nin Risale-yi Musiki adlı eserini tercüme etti ve eser üzerine yaptığı inceleme ile Filoloji alanında doktor adayı oldu. 2009 yılında Muhammed Rıza Agehi’nin Şahidü’l-İkbal adlı eseri üzerine hazırladığı doktora tezi ile Filoloji alanında doktor payesini elde etti. Şahidü’l-İkbal Edebi Menba (2009), Hace Abdülkadir Meragi (2000), Makam Nazariyesige Dair Muhim Menba (2018) gibi çeşitli bilimsel ve ders kitaplarının müellifidir. 300’den fazla bilimsel makale ve bildirisi yayımlanmıştır. Nefes Şadmanov tiyatro yazarı olarak da bilinmektedir. Onun Nuh’un Gemisi, Kabil ve Habil, Şırak, Nahşeb Efsanesi, Ak Saray, Kurtuluş Kapısı, Ebu Reyhan Biruni, Ebu Muin Nesefi gibi 20’ye yakın tarihi ve sosyal konularda tiyatro eserleri vardır. Ali Şir Nevâyi’nin Bedii Tefekkürü adlı bu kitap üç bölümden oluşur. “Nevâyi’nin Marifeti” adlı birinci bölümde şairin maneviyat-marifet konularıyla ilgili faaliyetlerinden bazı hususlar yorumlanmıştır. Nevâyi Marifetinin Özü, Nevâyi’nin Bir Mektubu, Nevâyi Kütüphanesini Süsleyen Hikmet İncileri gibi alt bölümlere ayrılmıştır. “Bedii Tefekkürün Işıltıları” başlıklı ikinci bölümde şairin lirik mirasındaki kendine has poetik ve felsefi özellikleri incelenmiştir. Burada “Hazayinü’l-Maani: Divanlar Tasnifinin Sırları”, “Ali Şir Nevâyi’nin Zaman Kavramı”, “Mirac Mucizesi”, “Ali Şir Nevâyi ve Muamma Yazma Geleneği” , “Tasavvuf Felsefesinin Nevâyi Eserlerindeki Sentezi ve Bu Sentezin Araştırılması”, “Nevâyi Gazellerine Munis’in Yaptığı Tahmislerin Metinsel Bazı Özellikleri” başlıklı yazılardan oluşmaktadır. “Beş Hazinenin Hikmeti” adını taşıyan üçüncü bölümde Hamse’nin üslup özgünlüğü ve felsefesi, bazı tasvirlerinin kökeni ve destanların isimlendirilmesi gibi konular ele alınmıştır. Genel olarak kitapta, Nevâyi’nin mirası ve bedii düşünce ölçütleri belirli ilkeler temelinde incelenmiş, onun gelişimine hizmet eden unsurlar belirlenmiş ve bu çerçevede şairin felsefi, tasavvufi, bilimsel-teorik görüşleri ele alınmıştır. Nevâyi’nin eserlerinin farklı yaklaşımlarla incelenmesi devam edecektir. Bu bağlamda çalışmamızın Nevâyi araştırmalarına katkı sağlamasını ve bu konuda yapılacak yeni araştırmaları teşvik etmesini temenni ediyoruz.